8 grudnia 2025 Wydawnictwo Naukowe PWN oficjalnie ogłosiło zwycięzcę 10. edycji plebiscytu. Hasło zdobyło nagłą popularność i trafiło do dyskusji w całej Polsce. Pobieżnie wyjaśnimy, skąd wzięło się to wybór i jakie znaczenie ma dla języka. Wybór PWN uczynił z…
8 grudnia 2025 roku Wydawnictwo Naukowe PWN ogłosiło wyniki 10. edycji plebiscytu młodzieżowe słowo roku. Zwycięzcą zostało szponcić, które szybko stało się tematem dyskusji w mediach i na forach. Termin zdobył popularność, bo łączy dawną gwarę z nowym użyciem. Drugie…
To pytanie otwiera wrota do zrozumienia lokalnej tożsamości. Poznanie tego wyrazu pozwala zajrzeć głębiej w codzienną mowę Górnego Śląska i dostrzec, jak dialekt kształtuje relacje międzyludzkie. W krótkim przewodniku wyjaśnimy pochodzenie i przemiany tego słowa. Przeanalizujemy, jak ewoluowało, nabierając znaczeń…
W tej krótkiej introdukcji wyjaśnimy, czym jest rajza w śląskim rozumieniu i jak podróż łączy się z nauką życia. Goethe pisał, że podróżowanie to jak pójście do szkoły; to zdanie pomoże nam zrozumieć lokalne podejście do przemieszczania się. Na Śląsku…
W tym tekście wyjaśnimy znaczenie regionalnego słowa oraz jego miejsce w tradycji Górnego Śląska. Krótko przedstawimy, jak gwara łączy wpływy polskie, niemieckie i czeskie i jakie ma znaczenie dla lokalnej tożsamości. Dowiesz się, jakie zwroty i nazwy rodzinne oraz potraw…
Oberiba to śląska nazwa dobrze znanej kalarepy. W domach na Górnym Śląsku słowo to pojawia się przy codziennych posiłkach i w prostych przepisach. Wiele osób zastanawia się nad pochodzeniem tego terminu. Nazwa działa jak most między kuchnią a historią regionu.…
Szpajza to słowo, które przywędrowało z niemieckiego Speise i oznacza konkretne danie. W regionie stało się synonimem tradycyjnego deseru, który często gościł na rodzinnych uroczystościach. Ten deser niesie ze sobą historię. To smak, który łączy pokolenia. W domach przekazywano przepisy…
Wiele osób zastanawia się nad znaczeniem tego słowa. W języku potocznym kojarzy się z negatywnym opisem kobiety. Jednak w regionie Śląska termin ma inny sens. Zbigniew Markowski wyjaśnia, że na Śląsku słowo to oznacza sos. To zupełnie inny sposób rozumienia…
Wielu pyta, co znaczy ciul po śląsku? To słowo ma więcej twarzy niż wygląda na pierwszy rzut ucha. W potocznym użyciu często kojarzy się z wulgaryzmem, lecz historia i kontekst kulturowy pokazują coś innego. Profesor Zbigniew Kadłubek, filolog klasyczny i…
To pytanie wywołuje mieszane uczucia. Dla wielu osób z zewnątrz termin brzmi surowo i zaskakująco. Zbigniew Markowski zauważył, że usłyszenie go po raz pierwszy może być nawet przyczyną załamania nerwowego u osób nieznających gwary. W tekście przybliżymy znaczenie i historię…