Ryczka to prosty, niski taborecik bez oparcia, który przez lata był ważnym elementem kuchni śląskiej. W tekście przybliżymy jego funkcję, formę i miejsce w codziennym życiu. Fotografie Magdaleny Strzelewskiej pokazują, jak ten skromny mebel wpisywał się w estetykę domów. Często…
W tym wprowadzeniu wyjaśniamy istotę regionalnego wyrazu oraz pokazujemy, dlaczego jest on ważny dla lokalnej kultury i języka. Termin ma długą historię handlu i codziennych zwyczajów. Badania z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, prowadzone przez Annę Piotrowicz, wskazują na…
Wiele osób zastanawia się nad sensem tego wyrażenia i nad tym, jak używa się go w codziennej rozmowie na Śląsku. Ten krótki wstęp wyjaśni, dlaczego termin budzi zainteresowanie i jakie obszary języka warto sprawdzić. Termin bywa wieloznaczny — w zależności…
Krótki wstęp. Ten tekst wyjaśnia regionalne znaczenie słowa, które często słyszy się na Górnym Śląsku. Bazujemy na audycji „Słownik śląski” emitowanej w Radiu eM. W opracowaniu korzystamy z rzetelnego słownika gwary i przykładów z mowy codziennej. Dzięki temu czytelnik pozna,…
Artykuł wyjaśnia, co znaczy glaca po śląsku i pokazuje, jak to słowo funkcjonuje w regionalnej godce. Krótka analiza pomaga zrozumieć użycie w mowie codziennej. Portal językowy opublikował wpis 02.07.2026, w którym to słowo zostało wyróżnione jako element śląskiego słownictwa dnia.…
Ten krótki wstęp wyjaśnia, dlaczego analiza jednego słowa otwiera drzwi do lokalnej historii i kultury. Artykuł powstał dzięki stypendium Miasta Jastrzębie-Zdrój przyznanemu w 2018 roku. Zajmiemy się tu znaczeniem i kontekstem językowym. Badanie gwar śląskich pomaga zachować tradycję i zwyczaje…
Hasiok to słowo, które przywołuje obraz domowego ogniska i przemysłowego krajobrazu Śląska. Wielu mieszkańców wciąż używa tej nazwy, by opisać przedmioty związane z paleniskiem i codziennym życiem familoków. Termin wywodzi się łod staropolskiego określenia hasi, oznaczającego resztki po spalaniu węgla.…
Kadłubek w gwarze śląskiej to nie tylko słowo. To opis małej budowli, którą mieszkańcy wieśni używali, by pomagać ptakom. W piosence „Starzyk” zespołu Śląsk pada wers: „A w kadubku stary kos śpiewa mi na cały głos”. Ten wers potwierdza regionalne…
Projekt zrealizowano przy pomocy środków budżetowych Miasta Jastrzębie-Zdrój w ramach stypendium na rok 2018. Dzięki temu wsparciu przygotowaliśmy krótkie wprowadzenie do lokalnej gwary. Artykuł wyjaśnia, jakie znaczenie ma termin dla mieszkańców Górnego Śląska. Chcemy pokazać, jak słowa kształtują zwyczaje i…
W tym krótkim wstępie wyjaśniamy pochodzenie i użycie lokalnego określenia. Termin występuje w gwary regionu i został opisany między innymi w ramach stypendium z 2018 roku. To pokazuje, że słownictwo śląskie ma dobrze udokumentowane korzenie. Na dzień 02.07.2026 r. ta…
Hałda to nie tylko kopiec ziemi. W regionie górniczym stanowi wyraźny ślad działalności człowieka i część lokalnego krajobrazu. W Słowniku górniczym Stanisława Gismana z 1949 roku opisano ją jako charakterystyczne wysypisko, które przez dekady wpływało na wygląd okolic. To termin…
Wiele osób zastanawia się, co kryje się za tym słowem spotykanym w tekstach i rozmowach z mieszkańcami regionu. To krótkie wyrażenie budzi emocje, bo jego sens zmieniał się na przestrzeni wieków. Język śląski ma bogaty zasób leksykalny, który bywa niezrozumiały…
Bebok to postać zanurzona w dawnej wyobraźni ludowej. Najstarsze wzmianki sięgają „Ziemianina” księdza Jana Dymitra Solikowskiego z 1565 roku, gdzie imię to pojawia się jako groźny demon. By zrozumieć, co oznaczał ten stwór dla mieszkańców regionu, warto wrócić do słowiańskich…